Jak wyhodować sobie grzyby we własnym ogródku lub altance
Wartości odżywcze i lecznicze grzybów
Już mamy koniec września, w lasach wreszcie pojawiły się grzyby. Wrzesień i październik to czas na prawdziwki, maślaki, kurki i wiele innych jadalnych gatunków. Jak wiadomo zbieranie grzybów, to ważna część naszej polskiej kultury i tradycji. Właściwie wszyscy lubimy zbierać grzyby. Świadczy o tym scena w III księdze Pana Tadeusza, to jeden z najsłynniejszych i najbardziej barwnych opisów grzybobrania w literaturze polskiej. Przez długi czas grzyby uważano za pokarm pozbawiony wartości odżywczych i ciężkostrawny. Jednak ostatnio stają się coraz bardziej popularne, a nawet modne. Można powiedzieć, że na nowo odkrywane są ich niezwykłe właściwości. Coraz więcej badań pokazuje, że grzyby są niskokalorycznym źródłem witamin z grupy B, wielu minerałów, błonnika i cennego białka, związków bioaktywnych w postaci Beta-glukanów, które podnoszą naszą odporność, także Ergotioneiny, silnego antyoksydantu. Grzyby są także skarbnicą wielu niezwykłych substancji, które mogą mieć wpływ na zapobieganie chorobom cywilizacyjnym, a nawet wykorzystane w przyszłości jako leki.
Królestwo grzybów Fungi
Podział grzybów ze względu na sposób odżywiania
Najprościej można je podzielić ze względu na sposób odżywiania:
Grzyby to fascynujące jedne z najbardziej wszechstronnych organizmów które na równi z królestwem roślin flora i królestwem zwierząt fauna, stanowią trzecie odrębne królestwo fungi. Występują niemal w każdym środowisku na Ziemi, od wilgotnych lasów strefy umiarkowanej po pustynie, głębiny oceanów i wysokie partie gór. Żyją na wszystkich kontynentach i w każdej strefie klimatycznej, nawet na Antarktydzie i w reaktorze w Czernobylu, spotkać je można praktycznie wszędzie. Ich zarodniki unoszą się kilka kilometrów nad ziemią, są wszechobecne. Życie na Ziemi byłoby zupełnie inne bez członków królestwa fungi, które tak naprawdę mogą robić wszystko o czym tylko pomyślisz. Ich możliwości rozciągają się na niemal każdą dziedzinę życia. Rozkładają toksyczne odpady, dostarczają żywność i leki. Niestety potrafią także zniszczyć uprawy, przynieść choroby i jest to zaledwie bardzo mały wycinek ich możliwości. Te niezwykłe formy życia tworzą symbiotyczne relacje z innymi organizmami. Typowym przykładem jest mikoryza, czyli współpraca grzybów z drzewami, gdzie grzyby rozwijają się, dzieląc się składnikami odżywczymi z gospodarzem. Drzewo dzięki chlorofilowi produkuje cukry ze słońca, a grzyb to posłaniec, który przeszukuje ziemię za pomocą długich nitek – strzępek i przynosi roślinie niezbędne minerały wprost do korzeni. Grzyby leczą, trują, odurzają, rewolucjonizują ekologię, medycynę, dietetykę. Na dodatek nie są ani roślinami ani zwierzętami. Badania genetyczne, pokazują, że bliżej im do zwierząt niż do roślin.
SAPROFITY- to gatunki, które żyją na martwych roślinach i zwierzętach. Powodując gnicie, wpływają na żyzność gleby. Pełnią rolę sanitariuszy. Przykłady to: boczniak, pieczarka.
PASOŻYTY-rozwijają się na żywych organizmach: roślin, zwierząt, człowieka lub innych grzybów, wyrządzając im szkodę. Przykłady to: huba pniowa, zaraza ziemniaczana u roślin i powszechnie znana kandydoza u ludzi, wywołana przez drożdżaki Candida albicans.
SYMBIONTY- gatunki, które współdziałają z innymi organizmami, czerpiąc wzajemne korzyści. W ścisłej symbiozie z grzybami żyje większość roślin. Do symbiontów należą grzyby jadalne, które chętnie zbieramy.
Jako ciekawostkę, chciałabym przytoczyć fakt, że w przyrodzie występują także grzyby drapieżne, które za pomocą specjalnych pętli lub substancji klejących, chwytają małe zwierzęta glebowe np. nicienie, wrotki i je trawią. Przykładem grzyba mięsożernego jest niby poczciwy i znany boczniak ostrygowaty. Królestwo grzybów jest tak ciekawe, że nie mogłam sobie odmówić, żeby go trochę nie przybliżyć.
Niedogodności w zbieraniu grzybów
Owocniki naszych ulubionych gatunków wyrastają w różnych miesiącach. Czas ich pojawiania się jest charakterystyczny dla danego gatunku, uzależniony jest także od pogody. Jeśli będzie za zimno, lub co gorsza za sucho nie pojawią się niestety nasze ulubione rydze, podgrzybki, maślaczki i prawdziwki. Z uwagi na te grzybowe komplikacje lub dość prawdopodobną możliwość pomyłki z gatunkami niejadalnymi, coraz większą popularnością cieszy się amatorska uprawa grzybów. Własna uprawa sprawia, że przez cały rok można mieć dostęp do świeżych i zdrowych grzybów i cieszyć się ich smakiem. Pojawia się pytanie. Czy grzyby można uprawiać we własnym ogrodzie? Oczywiście i to nie tylko w ogrodzie, ale w altance, mieszkaniu, piwnicy i na balkonie i to praktycznie przez cały rok.
Grzyby we własnym ogrodzie.
Uprawa grzybów we własnym ogródku, nie jest ani trudna, ani specjalnie kosztowna, a rezultaty mogą być wielce zadawalające. Własna uprawa grzybów ma wiele zalet. Zapewnia stały dostęp do świeżej i zdrowej żywności i to niezależnie od pogody. Przynosi także wymierne oszczędności, ponieważ samodzielna hodowla z gotowych grzybni jest tania i pozwala ograniczyć wydatki na zakupy.
Własna hodowla grzybów to nie tylko oszczędność i wygoda, ale także możliwość poznania tajemnic trzeciego królestwa. Miejsce w ogrodzie, w którym zdecydujesz się uprawiać grzyby, powinno znajdować się z dala od silnego słońca, zaciszne i osłonięte od wiatru. Najlepsze są zacienione zakamarki pod drzewami, lub przy ścianie budynku, czy altanki od strony północnej.
Jakie grzyby można uprawiać w ogrodzie?
Wybór jest naprawdę szeroki. Niektóre gatunki grzybów jadalnych, łatwo się dostosowują do warunków ogrodowych, podczas, gdy inne są bardziej wymagające. Do najczęściej polecanych należą:
BOCZNIAK OSTRYGOWATY- niezwykle smaczny, ceniony za łatwość uprawy, ma wiele wartości odżywczych, pomaga obniżać poziom cholesterolu i cukru we krwi, zwiększa odporność na infekcje.
TWARDZIAK JADALNY-shiitake, coraz częściej hodowany w Polsce smaczny grzyb, który od wieków zajmuje ważne miejsce w tradycyjnej medycynie japońskiej, wykazuje działanie przeciwzapalne i przeciwnowotworowe.
PIECZARKI-znane wszystkim ze sklepu, występują także na łąkach. Mają niewiele kalorii, więc są dobre na odchudzanie, poprawiają odporność, regulują poziom cukru we krwi. Bogate w błonnik, białko i minerały.
Można oczywiście spróbować wyhodować borowiki, maślaki, koźlarze czyli grzyby leśne. Jest to jednak trudniejsze i aby pojawiły się w ogrodzie grzyby leśne, konieczna jest współpraca drzew i grzybów, czyli wspomniana wcześniej mikoryza. To właśnie mikoryza odpowiada za powstanie zależności między korzeniami drzew, a grzybnią. Grzyb daje roślinie wodę, składniki pokarmowe w postaci minerałów, chroni je przed chorobami pochodzącymi z gleby. Drzewo daje grzybom cukry, których nie potrafią wytworzyć, pobierając je wprost z korzeni drzew. Grzybnie mikoryzowe grzybów leśnych dostępne są już w sprzedaży. Umożliwiają stworzenie warunków podobnych do tych w lesie, dzięki czemu zbieranie podgrzybków i prawdziwków w ogródku staje się możliwe. Możesz łatwo zaszczepić grzybnię w pniakach drzew lub kupić gotowy zestaw do aplikacji bezpośrednio do ziemi przy korzeniach drzew. Preparat wystarczy wymieszać z wodą i tyle.
Od czego zacząć przygodę z hodowlą grzybów?
Na początek jednak uprawa pieczarek i boczniaków, wydaje się najlepszym rozwiązaniem. Szczególnie popularna jest uprawa boczniaków ostrygowatych, ponieważ szybko rosną i nie są zbyt wymagające. Kilka tygodni wystarcza by zebrać pierwsze owocniki. Grzybnię można kupić w sklepie ogrodniczym lub internetowym. Najlepiej kupić gotowy balot. Koszt około 50 złotych. Balot boczniaka to gotowy do uprawy blok podłoża, zazwyczaj sprasowanej słomy, który jest przerośnięty grzybnią boczniaka. Włożony jest w foliowy worek z nacięciami, z których to otworów wyrastają grzyby. Aby wyhodować grzyby z balotu, umieść go w wilgotnym zacienionym miejscu. Absolutnie nie zdejmuj folii. Konieczne jest dość obfite zraszanie otworów w folii wodą. Gotowe. Po kilku tygodniach zbieraj grzyby całymi kępami, gdy brzegi kapeluszy są lekko podwinięte. Będą pojawiały się falami, po pierwszych plonach zwykle jest przerwa. Za 2 do 4 tygodni pojawiają się następne rzuty, w zależności od gatunku. Z jednego balotu można zebrać nawet 15 kg grzybów. Podobnie jest z pieczarkami. To dobry wybór na początek. Balot z grzybnią pieczarek jest trochę droższy, kosztuje około 60 złotych.
Ekologiczna uprawa grzybów opiera się na naturalnych podłożach, bez nawozów i chemii, dzięki czemu daje zdrowe i smaczne plony. Zbieranie grzybów we własnym ogrodzie to wielka przyjemność. Grzyby lubią wilgoć i cień, więc można je hodować w miejscach, gdzie inne rośliny nie chcą rosnąć. Nie mam wątpliwości, że uprawa grzybów to pasjonujące zajęcie, które łączy wiedzę o przyrodzie z pysznymi potrawami.
Dziękuję za Twoją obecność na moim blogu, miłej lektury. Zapraszam także do wysłuchania podkastu, który ukazał się 1 sierpnia 2026 roku
Pozdrawiam Ewa
